DIRI และ AIIT ลงนาม MoU เพื่อสนับสนุนโครงการ

จัดทำพจนานุกรมพุทธศาสนาภาษาซ๊อกเดี้ยน

(Dictionary of Buddhist Sogdian Project)

เมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 / ค.ศ. 2026 สถาบันวิจัยนานาชาติธรรมชัย (DIRI; สถาบันดีรี่) แห่งประเทศนิวซีแลนด์ และ The Ancient India and Iran Trust (AIIT) สหราชอาณาจักร ได้ลงนามบันทึกความเข้าใจ (MoU) เพื่อความร่วมมือทางวิชาการในโครงการจัดทำพจนานุกรมพุทธศาสนาภาษาซ๊อกเดี้ยน

การลงนามครั้งนี้จัดขึ้นในวาระอันเป็นมงคลแห่งการบำเพ็ญกุศลทักษิณานุปทานครบรอบ 4 ปี พระสุธรรมญาณวิเทศ วิ. (สุธรรม สุธมฺโม) อดีตประธานกรรมการบริหารท่านแรกของสถาบันดีรี่ ผู้มีคุณูปการสำคัญต่อการวางรากฐานและส่งเสริมงานวิจัยทางพระพุทธศาสนาในระดับนานาชาติ
 

เพื่อสนับสนุนนโยบายประหยัดพลังงาน ลดการเดินทางระหว่างประเทศที่ไม่จำเป็น และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม พิธีลงนามครั้งนี้จึงจัดขึ้นในรูปแบบทางไกลจากทั้งสองฝ่าย โดยพระมหาสุธรรม สุรตโน (ป.ธ.9, ดร.) ประธานอำนวยการสถาบันดีรี่ ลงนามจากประเทศไทย ส่วนฝ่าย AIIT ลงนาม ณ สำนักงาน เมืองเคมบริดจ์ สหราชอาณาจักร โดย ศาสตราจารย์ Almut Hintze ประธานของ AIIT พร้อมด้วย Professor Nicholas Sims-Williams กรรมการบริหาร AIIT และเป็นผู้เชี่ยวชาญชั้นนำด้านภาษาและเอกสารซอกเดียน ร่วมเป็นสักขีพยาน

โครงการ Dictionary of Buddhist Sogdian Project เป็นโครงการจัดทำพจนานุกรมนานาชาติระดับสูงด้านพระพุทธศาสนา ภาษา และประวัติศาสตร์เส้นทางสายไหม โดยมุ่งศึกษาคัมภีร์พุทธศาสนาภาษาซอกเดียน ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญของการถ่ายทอดพระพุทธศาสนาระหว่างโลกจีนกับเอเชียกลางในสมัยโบราณ

โครงการนี้มีเป้าหมายในการจัดทำพจนานุกรมเชิงวิชาการ 3 ภาษา ได้แก่ ภาษาซอกเดียน ภาษาจีน และภาษาอังกฤษ เพื่อเป็นผลงานอ้างอิงมาตรฐานสำหรับวงการพุทธศาสนศึกษา จีนศึกษา อิหร่านศึกษา และซอกเดียนศึกษาในระยะยาว โดยเฉพาะในบริบทของเส้นทางสายไหม
 

คณะทำงานของโครงการประกอบด้วยนักวิชาการชั้นนำระดับโลก ได้แก่ ศาสตราจารย์ Imre Galambos ผู้เชี่ยวชาญด้านคัมภีร์พุทธภาษาจีนและต้นฉบับตุนหวง, ศาสตราจารย์ Nicholas Sims-Williams ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาซอกเดียนและอิหร่านศึกษา และ ศาสตราจารย์ Yutaka Yoshida ผู้เชี่ยวชาญด้านพุทธศาสนาภาษาซอกเดียน รวมถึงการถอดเสียงภาษาจีนในอักษรซอกเดียน

พจนานุกรมฉบับนี้มีกำหนดจัดทำเป็นผลงานวิชาการขนาดประมาณ 600 หน้า ในรูปแบบหนังสือ Hardback, e-book และ Gold Open Access โดยมีแผนตีพิมพ์กับ Reichert Verlag, Wiesbaden ประเทศเยอรมนี เพื่อให้ผลงานสามารถเข้าถึงได้ในระดับนานาชาติ และเป็นประโยชน์ต่อคณะนักวิจัย นิสิตนักศึกษา และผู้สนใจด้านพระพุทธศาสนา ภาษาโบราณ และประวัติศาสตร์เส้นทางสายไหมทั่วโลก

ความร่วมมือครั้งนี้นับเป็นอีกก้าวสำคัญของสถาบันดีรี่ ในการสร้างเครือข่ายวิชาการนานาชาติ และสนับสนุนการศึกษาพระพุทธศาสนาจากหลักฐานต้นฉบับ เอกสารโบราณ และภาษาโบราณ อันเป็นแนวทางสำคัญในการส่งเสริมงานวิจัยพระพุทธศาสนาให้เป็นที่ยอมรับในระดับสากล
 

สถาบันวิจัยนานาชาติธรรมชัย (ดีรี่) ขอขอบคุณ The Ancient India and Iran Trust, ศาสตราจารย์Almut Hintze, ศาสตราจารย์ Nicholas Sims-Williams และคณะผู้เกี่ยวข้องทุกท่าน ที่ให้การสนับสนุนความร่วมมือทางวิชาการครั้งสำคัญนี้