ผู้ที่เข้าใจความสำคัญและศรัทธาพระบรมธาตุควรให้ความสำคัญเจดีย์พระบรมธาตุทุกแห่งเสมอภาคกัน โดยไม่ขึ้นอยู่กับความสูง ความโด่งดัง ความสวยงามหรูหรา พระบรมธาตุทุกส่วนล้วนมีบทบาทและความสำคัญ มีอานุภาพ และคุณค่าอันมหาศาลเกินกว่าจะพรรณาได้หมด แม้เจดีย์พระบรมธาตุที่พังลงเหลือแต่ฐานก็ยังมีความสำคัญควรค่าแก่การเคารพบูชาเป็นอย่างยิ่ง
เจดีย์พระบรมธาตุแต่ละแห่งจะบรรจุจำนวนองค์พระบรมในปริมาณที่แตกต่างกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอะไร ตัวอย่างจำนวนองค์พระบรมธาตุที่บรรจุในเจดีย์สำคัญบางองค์ ตำแหน่งที่ประดิษฐานองค์พระธาตุในเจดีย์
การเพิ่มหรือลดจำนวน เปล่งแสงสว่างเป็นฉัพพรรณรังสีและดวงรัศมี : มีหลายลักษณะและมีบันทึกไว้มากมายหลายยุคหลายสมัย จะขอยกตัวอย่างไว้พอสังเขปดังต่อไปนี้...
พระธาตุแช่แห้ง จ.น่าน พ.ศ. 2451 มีบันทึกไว้ว่า ขณะทำการบูรณะพระเจดีย์ มีงูตัวหนึ่งหัวแดงลำตัวมีหลายสี ตัวใหญ่เท่านิ้วมือ ยาว 1 ศอก ปรากฏบนอาสนะสงฆ์อยู่ 5 นาที แล้วหายวับไป แล้วมีฝนเม็ดใหญ่ลูกพุทราตกลงมาทั้งๆ ที่ฟ้าสว่างแจ้ง
สมัยรัชกาลที่ 4 พระองค์ทรงอธิษฐานต่อหน้าองค์พระปฐมเจดีย์ว่า ถ้าในพระมหาเจดีย์นี้มีพระบรมธาตุซึ่งท่านแต่โบราณบรรจุไว้ในภายใน ขอเทพยาผู้ใหญ่ทรงรักษา พระมหาเจดีย์องค์นี้จงมีเมตตากรุณาแบ่งพระบรมธาตุให้สักสององค์ข้าพเจ้าจะนำไปบรรจุไว้ในพระพุทธรูปหล่อใหม่นามว่าพระสัมมาสัมพุทธพรรณีองค์หนึ่งและไว้ในพระเจดีย์ทองเหลืองหุ้มเงินอีกองค์หนึ่ง
ในพระไตรปิฎกได้บรรยายถึงอานุภาพของพระอรหันต์ไว้ว่าสามารถโปรดสัตว์วิญญาณได้พันโลกธาตุ เมื่อมีพระอรหันต์กำเนิดขึ้นในโลก ธาตุอันประณีตในพันโลกธาตุจักสั่นสะเทือน ฝนมักจะตกเป็นเวลาติดต่อกัน (พลังพระรัตนตรัยหรือวิมุตติธรรมในธาตุธรรมแห่งพระอรหันต์จะเชื่อมต่อและมีอิทธิพลกว้างไกลได้เต็มที่คือทั่วหนึ่งพันโลกธาตุ)
