โพสต์เมื่อ 09 July 2007 - 07:28 PM
มีตำนานที่เกี่ยวข้องกล่าวว่า ความเป็นมาของเพลงสาธุการเริ่มต้นมาจากสมัยเมื่อพระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ใหม่ ๆ นั้น ก็มีผู้มาเลื่อมใสมาเคารพบูชาเหนือการปฏิบัติตามลัทธิของศาสนาพราหมณ์กันเป็นจำนวนมาก รวมทั้งเทพทั้งหลายด้วย, ท้าวผกาพรหมซึ่งมีศักดานุภาพมากก็สงสัยว่าจะมีผู้อื่นใดเก่งยิ่งกว่าพระองค์ จึงใคร่จะทดลองคำเลื่องลือนั้น
ท้าวผกาพรหมได้ท้าประลองฤทธิ์กับพระพุทธเจ้าโดยให้ผลัดกันหาที่ซ่อนตัวแล้วให้อีกฝ่ายค้นหาครั้งแรกท้าวผกาพรหม
เป็นฝ่ายซ่อนก่อนโดยเนรมิตกายเป็นละอองธุลีที่ เล็กที่สุด แล้วหลบลงไปซ่อนอยู่ท่ามกลางก้นเกษียณสมุทรที่ดำมืด แต่ก็ไม่อาจหลบพ้นข่ายพระญานขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ ครั้นถึงคราวที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเป็นฝ่ายซ่อนบ้าง พระองค์ทรงเนรมิตพระวรกายให้ย่อเล็กลงเท่าละอองธุลีเช่นเดียวกัน แต่เสด็จขึ้นไปประทับซ่อนอยู่ในมุ่นมวยผมบนเศียรของท้าวผกาพรหม ท้าวผกาพรหมใช้ทิพย์เนตรมองค้นหาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจนตลอดทั่วทั้งไตรภพ ก็ยังไม่สามารถมองเห็นพระพุทธองค์ได้ จึงทูลขอยอมแพ้ พระพุทธเจ้าจึงแสดงพระองค์ให้ท้าวผกาพรหมรู้ว่า ทรงประทับอยู่บนมวยผมของท้าวผกาพรหมนั่นเอง
พระพุทธเจ้าให้พระพรหมยื่นพระหัตถ์ขึ้นไปบนพระเศียรของพระพรหมเอง ก็จับถูกข้อพระบาทของพระพุทธเจ้า เป็นอันว่าพระพรหมก็หมดทิฐิ เทวดาทั้งหลายที่ไปประชุมก็สาธุการขึ้นพร้อมกัน พร้อมทั้งบรรเลงเพลงดนตรีด้วย จึงเรียกเพลงนั้นว่าสาธุการ (แต่คงไม่ใช่ทำนองอย่างมนุษย์ที่ใช้บรรเลงอยู่นี้) ตั้งแต่นั้นมาก็ใช้เพลงสาธุการเป็นอันดับแรกในพิธีสงฆ์ตลอดมา เช่น ก่อนพระเทศน์ เป็นการนมัสการ น้อมกายและใจอภิวันทนาการ แด่พระรัตนตรัย ตลอดจนทวยเทพเจ้าอันศักดิ์สิทธิ์ด้วยความเคารพ