น้ำเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณค่ายิ่งแก่มวลมนุษย์
น้ำมีความผูกพันกับวิถีชีวิตของคนไทยสืบต่อกันมาทุกยุคทุกสมัย
และมีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อการอยู่รอดของสิ่งมีชีวิตทั้งมวลบนโลกใบนี้
น้ำเป็นสัญลักษณ์แห่งการเริ่มต้น การดำรงอยู่ และการสิ้นสุดของสรรพสิ่ง
โดยปรากฎในรูปแบบของพิธีกรรม วัฒนธรรมและประเพณี
เป็นเป็นเครื่องหมายของความสะอาดบริสุทธิ์ ความชุ่มฉ่ำ ร่มเย็น
ไม่ว่าเราจะทำให้น้ำร้อนขึ้นด้วยวิธีใด ชั่วระยะเวลาหนึ่งน้ำก็จะกลับมาเย็นดังเดิม
นอกจากนี้น้ำยังมีความหมายถึงการประสานสามัคคีอีกด้วย
ทั้งนี้เพราะน้ำเป็นสิ่งที่ไม่แยกจากกัน แม้จะใช้สิ่งอื่นคั่นไว้ เมื่อเอาสิ่งนั้นออก
น้ำก็จะหลอมรวมกันเหมือนเดิมอย่างแนบสนิท ไม่มีรอยร้าวใดๆทั้งสิ้น
ฉะนั้นมนุษย์ชาติจึงใช้น้ำทำหน้าที่เป็นตัวกลาง ประสานความศรัทธาของมนุษย์ในรูปแบบต่างๆ
และนั่นเองคือความมหัศจรรย์ของน้ำ ที่ปรากฎอยู่บนพื้นพิภพ
ทั้งเรื่องราว ความเชื่อ และความเป็นจริง
น้ำจากมวยผมพระแม่ธรณี
ในสมัยพุทธกาล เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์กำลังตรัสรู้นั้น พญามารได้ยกทัพมาขัดขวาง ข่มขู่ แต่ด้วยบุญบารมี พระแม่ธรณีได้ปรากฎกายขึ้นบิดมวยผม ทำให้เกิดน้ำท่วมใหญ่พัดพากองทัพมารแตกพ่ายไป
ครั้นวันรุ่งขึ้นพระโพธิสัตว์ก็ตรัสรู้เป็น พระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ด้วยเหตุนี้ น้ำจากมวยผมพระแม่ธรณี
จึงเป็นความมหัศจรรย์ของน้ำที่ทรงคุณค่าต่อพุทธศาสนา
น้ำเสี่ยงทาย
สิ่งต่างๆที่เกิดขึ้นกับชีวิตล้วนเป็นสิ่งไม่แน่นอน ดังนั้นเพื่อความสบายใจ
มนุษย์เราจึงมีความเชื่อเรื่องโชคชะตาและการเสี่ยงทาย การใช้น้ำในการเสี่ยงทาย
นับเป็นความเชื่อที่มีมาแต่ครั้งพุทธกาล
ก่อนตรัสรู้ องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็ได้มีการลอยถาดข้าวมธุปายยาสของ นางสุชาดา เพื่อเป็นการเสี่ยงทาย ว่าจะได้บรรลุสัมมาสัมโพธิญาณหรือไม่
หรือกระทั่งในวรรณคดีอย่างลิลิตพระลอ ก็มีความเชื่อเรื่องการเสี่ยงทายกับแม่น้ำกาหลง เป็นต้น
น้ำอมฤต
เมื่อครั้งที่เหล่าเทวดาและอสูรใช้พญานาคพันรอบเขาพระสุเมธุ เพื่อกวนเกษียรสมุทธนั้น
ได้เกิดของ 14 สิ่งผุดขึ้นมาด้วย และน้ำอมฤตหรือน้ำทิพย์ ก็เป็นหนึ่งในของวิเศษที่เกิดจากพิธีนั้น
ครั้นเมื่อเกิดอมฤต พระราหูจึงแอบคว้าไปดื่ม แต่พระจันทร์เห็น จึงบอกพระนารายณ์
พระองค์จึงขว้างจักรไปตัดคอพระราหูขาดเป็น 2 ท่อน แต่ด้วยฤทธิ์ของน้ำอมฤต
จึงทำให้พระราหูไม่ตาย และตามล้างแค้นพระจันทร์ ดังนั้นเมื่อพระราหูเห็นพระจันทร์
จึงตรงเข้ากัดกินตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
น้ำอบ น้ำปรุง
เป็นน้ำที่ผ่านการอบด้วยดอกไม้และเทียนหอม เพื่อให้ทีความหอมเย็น
ใช้ในการประกอบพิธีในงานมงคลตามประเพณีของไทย โดยเฉพาะช่วงสงกรานต์
หรือเทศกาลขึ้นปีใหม่ไทย จะใช้ในการสรงน้ำพระ รดน้ำดำหัวผู้ใหญ่
และประพรมกันเพื่อเป็นการมอบสิ่งดีๆ และส่งความสุขร่มเย็นให้แก่กัน
น้ำมนต์
น้ำมนต์เป็นน้ำอันเป็นมงคล ที่ผ่านการเข้าพิธีบริกรรมคาถา ปลุกเสก
ให้มีความศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อของชาวพุทธ ใช้ประกอบในพิธีมงคลต่างๆ
เพื่อให้เป็นสิริมงคล และให้มีโชคลาภ ใช้ประพรม ดื่ม อาบ สะเดาะเคราะห์ และปัดเป่าภูตผีและสิ่งชั่วร้าย
น้ำกระสายยา
น้ำกระสายยา เป็นเครื่องแทรกในตัวยา เพื่อให้ยานั้นมีผลตามต้องการ ตรงกับโรค
ทั้งยังสามารถช่วยเสริมฤทธิ์ของตัวยาด้วย น้ำกระสายยาหลายชนิดมักมีสรรพคุณเป็นยา
เช่นเดียวกับเครื่องยาหลักต่างๆ ดังนั้นจึงนับได้ว่าน้ำกระสายยาเป็นสิ่งแสดงถึง
ความมหัศจรรย์ของน้ำที่สามารถผสมผสาน รวมกับสรรพสิ่งต่างๆ ได้เป็นอย่างดีและช่วยเสริม
หรือดึงเอาคุณสมบัติ รวมถึงคุณค่าในสิ่งนั้นๆออกมาให้เป็นประโยชน์ ได้อย่างน่าอัศจรรย์
น้ำฝน
ฝนที่ตกลงมาบนโลกเรานั้น นับว่าเป็นวัฎจักรอันน่ามหัศจรรย์ ของวงจรน้ำที่หทุนเวียนอยู่ในโลกนี้ อย่างไม่มีที่สิ้นสุด เริ่มจากน้ำบนผิวโลกได้รับความร้อน จนระเหยและกลายเป็นไอ
ลอยขึ้นไปรวมตัวกับไอน้ำที่พืชคายออกมา แล้วกลายเป็นเมฆ
เมื่อเมฆลอยไปกระทบความเย็น ก็จะกลั่นตัวกลายเป็นน้ำฝนตกลงมาสู่โลก
เพื่อสร้างคุณประโยชน์ อันเอนกอนันต์แก่มวลมนุษย์ และสรรพสัตว์
น้ำประปา
เป็นน้ำที่ผ่านกรรมวิธีผลิตจนสะอาด ได้มาตรฐาน และเป็นปัจจัยหลักในชีวิตประจำวัน
ทั้งด้านอุปโภคบริโภค ของคนไทยในปัจจุบัน ซึ่งเป็นเพราะพระมหากรุณาธิคุณ
ขององค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ที่ทรงมีพระราชดำริ
จัดตั้งการประปาขึ้นในประเทศไทย เมื่อ พ.ศ. 2457
พลังน้ำผลิตไฟฟ้า
หยดน้ำแต่ละหยาดเมื่อรวมตัวกันกลับมีพลังมหาศาล สามารถใช้ผลิตกระแสไฟฟ้า
ซึ่งเป็นพลังงานสำคัญในปัจจุบันได้อย่างน่าอัศจรรย์ ด้วยเหตุนี้ ความสว่างไสวยามค่ำคืน
และความสะดวกสบายจากเครื่องใช้ไฟฟ้า ที่มนุษย์ใช้อยู่นั้น จึงล้วนเป็นพลังงาน
อันเกิดจากความมหัศจรรย์ของน้ำ
น้ำพุร้อน
น้ำพุร้อนเป็นความมหัศจรรย์ของน้ำ ที่พวยพุ่งออกมาจากใต้พื้นโลก นำพาเอาความร้อนและแร่ธาตุต่างๆขึ้นมา ให้มวลมนุษย์ได้ใช้อาบ และใช้ดื่มเพื่อรักษาโรค รวมทั้งใช้บำรุงสุขภาพให้แข็งแรง และเพื่อความงาม ตลอดจนการใช้พลังงานจากน้ำพุร้อนนี้อีกด้วย
น้ำสังข์มงคล
ประเพณีมงคลสมรสของไทย ใช้สังข์อันเป็นภาชนะมงคลใส่น้ำมนต์ รดคู่บ่าวสาวเพื่ออวยพรให้ทั้งคู่อยู่กันยั่งยืน
มีความสุข ในตำนานกล่าวไว้ว่า สังข์อสูรลักเอาพระเวทไปซ่อนไว้ในหอยสังข์ จนพระนารายณ์ต้องอวตารไปปราบ
แล้วล้วงเอาพระเวทออกมา ดังนั้นที่ปากสังข์จึงมีรอยพระหัตถ์ของพระนารายณ์อยู่ สังข์จึงถือเป็นสิ่งมงคล เพราะเคยรองรับพระเวทไว้
น้ำส้มป่อย
ส้มป่อย พืชสมุนไพรที่สมัยโบราณใช้แทนสบู่สำหรับสระผม ชำระล้างร่างกาย และใช้ในพิธีรดน้ำดำหัว
โดยเฉพาะในภาคเหนือ ในประเพณีปีใหม่ ชาวเหนือจะใช้น้ำส้มป่อยประพรมศีรษะของผู้ใหญ่ พอเป็นพิธี นอกจากนี้ยังมีการใช้น้ำส้มป่อยในพิธีต่างๆอีกด้วย
เพราะมีความเชื่อว่าน้ำส้มป่อยสามารถขับไล่ ภูตผีและสิ่งอัปมงคลออกไปได้