ประวัติศาสนสถาน · วัดพระธรรมกาย
ประวัติการก่อสร้างมหาวิหารพระมงคลเทพมุนี วัดพระธรรมกาย
จากกฐินกตัญญู พ.ศ. 2536 ถึงพิธีประดิษฐานรูปหล่อทองคำองค์ใหม่ พ.ศ. 2556
มหาวิหารพระมงคลเทพมุนี หรือ “วิหารหลวงปู่” ตั้งอยู่ในวัดพระธรรมกาย จังหวัดปทุมธานี ภายในประดิษฐานรูปหล่อทองคำของพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) หรือหลวงปู่วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ ศิษยานุศิษย์ร่วมกันสร้างมหาวิหารเพื่อแสดงความกตัญญูต่อหลวงปู่ และใช้เป็นสถานที่กราบสักการะและปฏิบัติธรรม [14, 20]
จุดเริ่มต้นอยู่ที่กฐินกตัญญู พ.ศ. 2536 ซึ่งศิษยานุศิษย์ร่วมถวายทองคำเพื่อหล่อรูปเหมือนหลวงปู่ในปีถัดมา งานฐานรากของมหาวิหารเริ่มใน พ.ศ. 2539 นับจากเสาเข็มต้นแรกถึงวันที่อัญเชิญรูปหล่อทองคำองค์แรกเข้าประดิษฐานใน พ.ศ. 2549 เป็นเวลาราว 10 ปี [3, 6, 12]
ลำดับเหตุการณ์การก่อสร้างและประดิษฐานรูปหล่อ
วันที่ในตารางใช้พุทธศักราช เลขอ้างอิงเชื่อมไปยังแหล่งข้อมูลท้ายบทความ
| วันที่หรือปี | เหตุการณ์ | อ้างอิง |
|---|---|---|
| จุดเริ่มต้นและรูปหล่อองค์แรก | ||
| พ.ศ. 2536 | กฐินกตัญญู รวบรวมทองคำเพื่อหล่อรูปเหมือนหลวงปู่ | [3] |
| 25 กุมภาพันธ์ 2537 | หล่อรูปเหมือนทองคำองค์แรก ณ วัดพระธรรมกาย | [21] |
| ฐานรากและพิธีสถาปนา | ||
| 3 มีนาคม 2539 | พิธีตอกเสาเข็มมหาวิหารต้นแรก | [6] |
| 5 มกราคม 2540 | พิธีตอกเสาเข็มต้นสุดท้าย | [7, 8] |
| 2 กันยายน 2544 | พิธีสถาปนามหาวิหาร ภายหลังงานตอกเสาเข็มใน พ.ศ. 2539–2540 | [8] |
| 7 ตุลาคม 2544 | ทอดกฐินสามัคคีสนับสนุนการสร้างมหาวิหาร | [9] |
| ยอดโดม งานตกแต่ง และการเปิดมหาวิหาร | ||
| 10 ตุลาคม 2546 | เทคอนกรีตปิดยอดโดม ในวาระครบ 119 ปีวันคล้ายวันเกิดหลวงปู่ | [10] |
| 1 มกราคม 2547 | อัญเชิญแคลดดิ้งแผ่นสุดท้ายและจุดประทีปบูชามหาวิหาร | [4, 11] |
| 31 ตุลาคม 2547 | ปลูกต้นสนมหามงคลรอบมหาวิหาร | [4] |
| 31 ธันวาคม 2548 | อัญเชิญจักรแก้วประดิษฐานด้านหน้ามหาวิหาร | [4] |
| 7 กันยายน 2549 | อัญเชิญรูปหล่อทองคำองค์แรกเข้าประดิษฐานในมหาวิหาร | [4, 12] |
| 31 ธันวาคม 2549 | พิธีเปิดป้ายมหาวิหารและจุดประทีปบูชาธรรม | [13, 14] |
| อัญเชิญองค์เดิมไปวัดปากน้ำและประดิษฐานองค์ใหม่ | ||
| 6 เมษายน 2555 | อัญเชิญรูปหล่อองค์เดิมไปประดิษฐาน ณ วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ | [15, 16] |
| 22 เมษายน 2555 | หล่อรูปเหมือนทองคำองค์ใหม่ น้ำหนัก 1 ตัน สำหรับประดิษฐานในมหาวิหาร | [16, 17] |
| 22 เมษายน 2556 | อัญเชิญรูปหล่อองค์ใหม่เวียนประทักษิณรอบมหาธรรมกายเจดีย์ | [17] |
| 19 กันยายน 2556 | อัญเชิญรูปหล่อองค์ใหม่ประดิษฐานในมหาวิหาร | [17, 18] |
ความกตัญญูที่เป็นจุดเริ่มต้นของมหาวิหาร
พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) หลวงปู่วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ เกิดเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2427 ที่อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี ศิษยานุศิษย์เคารพบูชาท่านในฐานะครูผู้ค้นพบวิชชาธรรมกาย และถือวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ เดือน 10 เป็นวันครูวิชชาธรรมกาย เพื่อรำลึกถึงการปฏิบัติธรรมของท่าน ณ วัดโบสถ์บน บางคูเวียง จังหวัดนนทบุรี ใน พ.ศ. 2460 [5]
คุณยายอาจารย์มหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง เป็นศิษย์ผู้ศึกษาธรรมปฏิบัติจากหลวงปู่ ภายหลังหลวงปู่มรณภาพใน พ.ศ. 2502 คุณยายอาจารย์ฯ ยังคงสอนสมาธิภาวนาแก่ผู้สนใจ และสืบต่องานอบรมจนมาสู่การก่อตั้งวัดพระธรรมกาย ความผูกพันระหว่างหลวงปู่กับศิษย์ผู้สืบทอดการปฏิบัติธรรมเป็นที่มาของการสร้างมหาวิหาร [2]
กฐินกตัญญูและการหล่อรูปเหมือนทองคำองค์แรก
พ.ศ. 2536 วัดพระธรรมกายจัดงาน “กฐินกตัญญู” คณะศิษยานุศิษย์ร่วมกันถวายทองคำเพื่อหล่อรูปเหมือนหลวงปู่วัดปากน้ำ โดยตั้งใจให้การหล่อสำเร็จในวันมาฆบูชาของปีถัดไป [3]
ในวันมาฆบูชา 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537 วัดพระธรรมกายจัดพิธีหล่อรูปเหมือนทองคำองค์แรก โดยมีพระธรรมปัญญาบดี เจ้าอาวาสวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ ซึ่งต่อมาได้รับสมณศักดิ์เป็นสมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ เป็นประธานฝ่ายสงฆ์ [21]
การสร้างมหาวิหารดำเนินตามแนวคิดของหลวงพ่อธัมมชโย ให้มีสถานที่ประดิษฐานรูปหล่ออย่างเหมาะสม และเปิดโอกาสให้ศิษยานุศิษย์ได้กราบสักการะพร้อมกับปฏิบัติธรรมบูชาครู [1]
เริ่มงานฐานรากใน พ.ศ. 2539
วัดเริ่มงานฐานรากด้วยพิธีตอกเสาเข็มต้นแรกเมื่อวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2539 และจัดพิธีตอกเสาเข็มต้นสุดท้ายเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2540 [6, 7]
พิธีสถาปนาและกฐินสร้างมหาวิหารใน พ.ศ. 2544
หลังจากตอกเสาเข็มต้นสุดท้ายใน พ.ศ. 2540 วัดจัดพิธีสถาปนามหาวิหารที่บริเวณก่อสร้างในวันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2544 โดยมีหลวงพ่อธัมมชโยเป็นประธานสงฆ์ คณะสงฆ์และสาธุชนร่วมปฏิบัติธรรมและบูชาครูผู้ค้นพบวิชชาธรรมกาย [8]
ต่อมา วันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2544 วัดพระธรรมกายจัดพิธีทอดกฐินสามัคคี เพื่อนำปัจจัยบริวารกฐินมาสนับสนุนการสร้างมหาวิหารให้เป็นสถานที่ประดิษฐานรูปหล่อทองคำ และให้สาธุชนได้กราบสักการะพร้อมเรียนรู้คุณธรรมของหลวงปู่ [9]
หมายเหตุเกี่ยวกับชื่อพิธี
วารสารกัลยาณมิตรใช้ชื่อพิธีวันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2544 ว่า “พิธีเริ่มสถาปนา” และเรียกกิจกรรมช่วงหนึ่งของงานว่า “พิธีอัญเชิญต้นตอมหาสมบัติ” ชื่อเหล่านี้เป็นชื่อที่ปรากฏในบันทึกร่วมสมัยของงาน [8]
ปิดยอดโดมและจัดสร้างพื้นที่โดยรอบ
วันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2546 ในวาระครบ 119 ปีวันคล้ายวันเกิดหลวงปู่ มีพิธีเทคอนกรีตปิดยอดโดมมหาวิหารพระมงคลเทพมุนี เป็นขั้นตอนสำคัญของงานโครงสร้างอาคาร [10]
ในพิธี หลวงพ่อธัมมชโยกดปุ่มให้สัญญาณ เครนยกถังคอนกรีตขึ้นสู่ยอดโดม เจ้าหน้าที่ซึ่งประจำอยู่ด้านบนรับถังและเปิดเทคอนกรีตลงปิดยอดโดม ท่ามกลางเสียงเจริญพระพุทธมนต์ของคณะสงฆ์ [10]
หลังปิดยอดโดม งานก่อสร้างเข้าสู่ช่วงติดตั้งแผ่นครอบผิวอาคารและตกแต่ง วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2547 วัดจัดพิธียกแคลดดิ้ง หรือแผ่นครอบผิวอาคารแผ่นสุดท้าย ขึ้นติดตั้งที่เชิงลาดของมหาวิหาร พร้อมเปิดไฟและจุดประทีปบูชา [4, 11]
ภูมิทัศน์รอบมหาวิหารได้รับการจัดสร้างควบคู่กัน วันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2547 มีพิธีปลูกต้นสนมหามงคลรายรอบอาคาร และวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2548 มีพิธีอัญเชิญจักรแก้วประดิษฐานด้านหน้า การจัดพื้นที่โดยรอบช่วยเติมความร่มรื่นให้แก่สถานที่สักการะแห่งนี้ [4]
อัญเชิญรูปหล่อเข้าประดิษฐานและเปิดป้ายมหาวิหาร
ในวันครูวิชชาธรรมกาย 7 กันยายน พ.ศ. 2549 คณะสงฆ์และศิษยานุศิษย์อัญเชิญรูปหล่อทองคำองค์แรก ซึ่งหล่อไว้เมื่อ พ.ศ. 2537 เข้าประดิษฐานในมหาวิหาร [12, 14]
ก่อนพิธีอัญเชิญ ผู้ร่วมงานได้ปฏิบัติธรรมและบูชาครู จากนั้นขบวนเกียรติยศ พร้อมธงทิว คณะสงฆ์และสาธุชน เคลื่อนเวียนประทักษิณรอบมหาธรรมกายเจดีย์ ผู้ร่วมงานสวดสรรเสริญและชูภาพหลวงปู่ด้วยความเคารพ ก่อนอัญเชิญรูปหล่อเข้าประดิษฐานภายในมหาวิหารในภาคค่ำ [12]
วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2549 มีพิธีเปิดป้ายมหาวิหารพระมงคลเทพมุนีและจุดประทีปบูชาครูผู้ค้นพบวิชชาธรรมกาย ในช่วงการอยู่ธุดงค์ส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ หลังประกอบพิธี สาธุชนทยอยเข้ากราบสักการะรูปหล่อทองคำภายในมหาวิหาร [13, 14]
รูปหล่อองค์เดิมที่วัดปากน้ำและองค์ใหม่ในมหาวิหาร
วันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2555 คณะสงฆ์วัดพระธรรมกายและศิษยานุศิษย์อัญเชิญรูปหล่อทองคำองค์เดิม ซึ่งหล่อเมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537 ไปถวายและประดิษฐาน ณ พระมหาเจดีย์มหารัชมงคล วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ [15, 16]
วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2555 ศิษยานุศิษย์ร่วมกันหล่อรูปเหมือนหลวงปู่ขึ้นใหม่ด้วยทองคำบริสุทธิ์น้ำหนัก 1 ตัน สำหรับประดิษฐานในมหาวิหาร วัดพระธรรมกาย คู่มือชมวัดพระธรรมกายระบุว่าเป็นองค์ที่ 6 ตามลำดับการหล่อของโครงการ [16, 17]
วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2556 ศิษยานุศิษย์อัญเชิญรูปหล่อองค์ใหม่เวียนประทักษิณรอบมหาธรรมกายเจดีย์ ต่อมาในวันครูวิชชาธรรมกาย 19 กันยายน ปีเดียวกัน จึงอัญเชิญรูปหล่อเวียนประทักษิณรอบมหาวิหารก่อนนำเข้าประดิษฐานในห้องโถง [17, 18]
ลำดับรูปหล่อในโครงการ
ในโครงการหล่อรูปเหมือนทองคำหลวงปู่วัดปากน้ำ รูปหล่อที่สร้างเมื่อวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2555 มีลำดับเป็นองค์ที่ 6 ส่วนรูปหล่อที่สร้างเมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537 มีลำดับเป็นองค์ที่ 1 การนับนี้เป็นลำดับของโครงการ ซึ่งมีรูปหล่อประดิษฐานอยู่หลายสถานที่ [16]
สถาปัตยกรรมที่สื่อถึงการปฏิบัติธรรม
มหาวิหารมีเส้นผ่านศูนย์กลางตัวอาคาร 108 เมตร ตั้งอยู่ทางด้านทิศใต้ของพื้นที่ศูนย์กลางธรรมกายแห่งโลก รูปทรงกลมสัมพันธ์กับมหาธรรมกายเจดีย์ และสื่อถึงดวงธรรม ณ ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ตามแนวคิดการออกแบบของวัด [1]
หลวงพ่อธัมมชโยให้แนวคิดว่ามหาวิหารควรมีความคงทนอย่างน้อย 1,000 ปี และมีรูปทรงที่รักษาคุณค่าได้เมื่อเวลาผ่านไป เป้าหมายนี้สะท้อนความตั้งใจให้มหาวิหารรองรับการสักการะและการปฏิบัติธรรมของคนรุ่นต่อไป [1]
คู่มือชมวัดพระธรรมกายระบุว่า โครงสร้างมหาวิหารได้รับการออกแบบให้ต่อเนื่องเป็นชิ้นเดียว โดยใช้คำเรียกว่า Mono Rigid และรองรับด้วยเสาเข็ม 1,500 ต้น มีการเลือกใช้คอนกรีตผสมพิเศษและการป้องกันส่วนฐานราก เพื่อเพิ่มความแข็งแรงและลดปัญหาการทรุดตัวต่างระดับ [19]
การจัดพื้นที่ตามแนวคิดการออกแบบแบ่งเป็นสามส่วน ได้แก่ ทางเข้าสำหรับเรื่องราวชีวประวัติหลวงปู่ ห้องโถงกลางสำหรับประดิษฐานรูปหล่อทองคำและปฏิบัติธรรม และทางออกสำหรับประวัติศูนย์กลางธรรมกายแห่งโลก แนวคิดนี้มุ่งเชื่อมการเรียนรู้ประวัติครูบาอาจารย์กับการสักการะและการนำคำสอนไปปฏิบัติ [19]
มหาวิหารกับการปฏิบัติบูชา
ห้องโถงกลางเป็นที่ประดิษฐานรูปหล่อทองคำและเป็นพื้นที่ปฏิบัติธรรม พระภิกษุและสาธุชนใช้ห้องโถงนี้กราบสักการะและนั่งสมาธิ เพื่อระลึกถึงหลวงปู่และปฏิบัติตามคำสอนของท่าน [20]
การเข้าสักการะมหาวิหาร
วันและเวลาเปิดให้เข้าสักการะหรือร่วมปฏิบัติธรรมเป็นไปตามกิจกรรมของวัด ผู้ประสงค์เดินทางมาควรตรวจสอบประกาศล่าสุดจากวัดพระธรรมกายหรือเว็บไซต์ DMC ก่อนเดินทาง
